Diervriendelijk isoleren en verbouwen: wat verandert er voor jou?

Waarom is diervriendelijk isoleren nodig?

Spouwmuren en daken zijn geliefde plekken voor kleine vogels zoals huismussen en gierzwaluwen, en voor vleermuizen. Zij nestelen of overwinteren precies in de ruimtes die isolatiebedrijven willen opvullen. Worden die dieren tijdens de werkzaamheden ingesloten of gedood, dan is dat op basis van de Omgevingswet verboden. Toch gebeurt dit nog regelmatig bij gewone spouwmuurisolatie, simpelweg omdat huiseigenaren en isolatiebedrijven niet altijd weten of er beschermde dieren aanwezig zijn.

Het platform Natuurvriendelijk Isoleren is opgezet om dit probleem structureel op te lossen: gemeenten, isolatiebedrijven en woningeigenaren werken samen zodat de warmtetransitie en de bescherming van beschermde diersoorten hand in hand gaan.

Hoe werkt diervriendelijk isoleren in de praktijk?

Voor jou als woningeigenaar verandert er in de praktijk weinig aan de klus zelf: je kiest een isolatiebedrijf dat is aangesloten bij Natuurvriendelijk Isoleren, en dat bedrijf regelt de rest. Het gaat om een controlestap vooraf: eerst wordt gecheckt of er dieren in de spouw of het dak aanwezig zijn. Sinds maart 2025 kan dit met een erkende eDNA-test, waarbij op basis van DNA-sporen wordt vastgesteld of er bijvoorbeeld vleermuizen aanwezig zijn. Deze regeling is op 21 juli 2025 aangepast: bij een positieve eDNA-test volgt geen gewone natuurvriendelijke isolatie meer, maar gelden er andere regels.

Is er onvoldoende zekerheid dat de spouw of het dak leeg is, dan zorgt het isolatiebedrijf dat dieren kunnen wegvliegen voordat de isolatie wordt aangebracht, en dat er vervangende verblijfplaatsen komen. Pas daarna wordt bijvoorbeeld isolatiemateriaal zoals piepschuimbolletjes of glaswolvlokken in de spouw geblazen, via gaten die na afloop weer netjes worden dichtgemaakt.

Wat betekent dit voor gemeenten en huiseigenaren?

Gemeenten hebben een eigen belang bij diervriendelijk isoleren: zij hebben een zorgplicht voor wettelijk beschermde dieren, terwijl ze tegelijk inwoners willen stimuleren om te verduurzamen. Door natuurvriendelijk isoleren actief onder de aandacht te brengen, maken gemeenten het voor huiseigenaren makkelijker om in één keer goed te isoleren zonder juridisch risico. Voor jou betekent dit vooral dat je bij het kiezen van een isolatiebedrijf kunt letten op aansluiting bij Natuurvriendelijk Isoleren, zodat je zeker weet dat de klus legaal én zorgvuldig verloopt.

Let op: als je periode voor het isoleren van je spouwmuur dit jaar nog wilt benutten, houd dan rekening met een tijdvenster voor het natuurvrij maken van de woning voordat de winter aanbreekt.

Kost diervriendelijk isoleren extra en welke subsidie is er?

De natuurcheck en eventuele vervangende verblijfplaatsen worden door het isolatiebedrijf georganiseerd als onderdeel van het traject; voor jou als woningeigenaar verandert er weinig aan de gangbare kostenopbouw van spouwmuurisolatie. Voor de isolatie zelf kun je in aanmerking komen voor de ISDE-subsidie. Belangrijke voorwaarde: je laat de woning eerst isoleren en vraagt daarna pas subsidie aan, de werkzaamheden moeten door een erkend bouw- of installatiebedrijf worden uitgevoerd (zelf isoleren telt niet mee), en je maakt tijdens de werkzaamheden een foto die duidelijk laat zien dat het om jouw adres gaat. Voor spouwmuur-, gevel-, bodem-, vloer-, dak-, zolder- of vlieringvloerisolatie krijg je overigens maar één keer subsidie per woning. Gebruik de ISDE-subsidie-check om te zien op hoeveel subsidie je concreet recht hebt, en de bespaar-calculator om je energiebesparing door te rekenen.