Isolatiematerialen vergeleken: welk materiaal past waar?

De belangrijkste isolatiematerialen in één tabel

De eerlijkste vergelijkingsmaat is de lambda-waarde: hoeveel warmte het materiaal geleidt, in W/mK. Hoe lager, hoe beter het isoleert, en hoe minder centimeters je nodig hebt voor dezelfde prestatie. De kolom "dikte" rekent dat om naar de laagdikte die nodig is voor Rd 3,5 — de minimale isolatiewaarde die de ISDE-subsidie bij dak-, gevel-, vloer- en bodemisolatie eist (dikte = Rd × lambda; voor spouwmuurisolatie volstaat Rd 1,1, dus ruwweg een derde van deze diktes).

De lambda-waarde verschilt per product binnen elk materiaal — een stugge glaswolplaat isoleert beter dan een luchtige deken. Kijk dus altijd op het productdatablad; de fabrikant is verplicht de lambda- of Rd-waarde op te geven. Andere biobased opties zoals vlas en kurk zitten qua isolatiewaarde in dezelfde buurt als cellulose (rond 0,038 – 0,042 W/mK), maar zijn per m2 duurder. Wat de Rd-waarde precies is en welke eis de ISDE per maatregel stelt, staat apart uitgelegd. Voor de kosten per maatregel — materiaal én arbeid — kijk je bij dakisolatie en vloerisolatie.

Spouwmuur: losse materialen die je laat inblazen

Een spouwmuur bestaat uit twee muren met een paar centimeter ruimte ertussen: de spouw. Die ruimte kun je laten vullen met isolatiemateriaal, waarna je huis warmer blijft en je energie bespaart. Een gespecialiseerd gevelisolatiebedrijf vult de spouw met EPS-parels (piepschuimbolletjes), glaswolvlokken of PUR-schuim. Wat deze materialen gemeen hebben: ze zijn los, korrelig of vloeibaar, zodat ze door een slang de muur in geblazen of gespoten kunnen worden. Een massieve plaat zou daar simpelweg niet in passen. Omdat de spouwbreedte vastligt (vaak 5 à 6 cm), telt hier vooral hoe goed het materiaal per centimeter isoleert — vandaar dat voor smalle spouwen soms parels met een lage lambda-waarde of resolschuim worden gekozen.

De werkwijze is bij al deze materialen hetzelfde. De vakmensen boren gaten in de voegen aan de buitenkant van de gevel, ongeveer een meter uit elkaar, steeds waar een liggende en een staande voeg elkaar kruisen. Via die gaten blazen ze het materiaal naar binnen. Daarna worden de gaten dichtgestopt met specie in dezelfde kleur — achteraf zie je er niets van en onderhoud is niet nodig. Het gevolg is dat koude lucht van buiten niet meer naar binnen komt en warmte beter binnenblijft. Een goed geïsoleerde spouwmuur helpt bovendien vochtproblemen voorkomen.

Let op: niet ieder huis heeft een spouw. Woningen van vóór 1920 hebben vaak enkelsteensmuren, die uit één laag stenen bestaan. Daar is inblazen geen optie; dan werk je met voorzetwanden aan de binnenkant of isolatie tegen de buitenkant. Meer over kosten en werkwijze lees je op onze pagina over spouwmuurisolatie.

Dak, vloer en glas: elk een eigen materiaalsoort

Buiten de spouw gelden andere spelregels. Een dak zonder isolatie is een groot warmtelek waarmee je jaarlijks honderden euro's verliest, aldus Verbeterjehuis. Bij dakisolatie gaat het om materiaal dat je op of onder het dakbeschot aanbrengt, waardoor de vorm en de bevestiging heel anders zijn dan bij een ingeblazen spouw.

Bij vloerisolatie zit het materiaal tegen de onderkant van de vloerplaat, meestal bereikbaar via de kruipruimte. Het resultaat: warmere voeten, minder tocht, minder vocht in huis en een lagere energierekening. Bij ramen ligt het weer volstrekt anders: daar is het isolatiemateriaal het raam zelf. Met isolatieglas blijft de warmte binnen, verdwijnt de tocht en kou bij de ramen, en heb je bovendien minder last van geluid van buiten. Dat laatste voordeel — geluidsdemping — krijg je bij spouw- of vloerisolatie niet in dezelfde mate.

Een vierde categorie zijn de kleine, zelf toe te passen maatregelen. Naden en kieren dichtmaken vraagt geen isolatiemateriaal in de klassieke zin, maar kit, tochtstrips en borstels. Heb je last van tocht in huis, dan is de kans groot dat daar veel warmte weglekt; wat dat oplevert lees je bij naden en kieren dichten.

Waarin verschillen materialen echt: dikte en isolatiewaarde

De meest praktische vergelijkingsmaat is niet de materiaalnaam maar de isolatiewaarde die je uiteindelijk haalt. De RVO stelt bij de ISDE-subsidie als harde eis dat het isolatiemateriaal dik genoeg moet zijn om aan de isolatiewaarde te voldoen: minimaal Rd 3,5 m2K/W bij dak-, gevel-, vloer- en bodemisolatie, en minimaal Rd 1,1 bij spouwmuurisolatie. Twee materialen kunnen dus allebei geschikt zijn, maar bij het ene heb je meer centimeters nodig dan bij het andere om dezelfde prestatie te halen — zie de tabel bovenaan. In een spouw van beperkte breedte is dat verschil bepalend voor je materiaalkeuze.

Bij subsidie gelden nog twee regels die je materiaalkeuze beïnvloeden. Is er al isolatie aanwezig? Dan mag je het aanwezige materiaal níét optellen om aan de vereiste isolatiewaarde te komen — de nieuwe laag moet zelfstandig voldoen. En de volledige isolatiewerkzaamheden moeten worden uitgevoerd door een bouw- of installatiebedrijf; zelf isoleren telt niet mee voor de ISDE. Je isoleert bovendien het huidige oppervlak van je woning: voor een aanbouw, nieuwe verdieping, dakkapel of een aangetrokken garage krijg je geen subsidie. Tijdens de werkzaamheden maak je een foto waarop duidelijk zichtbaar is dat het werk op jouw adres gebeurt.

Voor spouwmuur-, gevel-, bodem-, vloer-, dak-, zolder- of vlieringvloerisolatie krijg je maar één keer subsidie. Woon je in een koopwoning in de provincie Groningen of in de Noord-Drentse gemeenten Aa en Hunze, Noordenveld of Tynaarlo, dan kom je niet in aanmerking voor ISDE-isolatiesubsidie; daar gelden betere voorwaarden via Maatregel 29 van het SNN. Check je situatie via de ISDE subsidie-check.

Twee dingen die het materiaal niet oplost

Welk isolatiemateriaal je ook kiest, twee zaken blijven altijd jouw verantwoordelijkheid. De eerste is de dierencontrole. Bij het isoleren van je spouwmuur of dak kunnen dieren zoals huismussen, gierzwaluwen of vleermuizen worden gedood — en dat is op basis van de Omgevingswet verboden. Bij natuurvriendelijk isoleren kunnen de dieren wegvliegen voordat er wordt geïsoleerd en krijgen ze vervangende verblijfplaatsen. Meedoen is eenvoudig: je kiest een isolatiebedrijf dat natuurvriendelijk isoleert, het bedrijf doet de rest. Zo bespaar je energie én bescherm je de natuur. Meer hierover bij diervriendelijk isoleren.

De tweede is ventilatie. Isolatiemateriaal houdt warmte binnen, maar het continu verversen van de lucht in huis blijft noodzakelijk voor je gezondheid. Dat kost energie, maar dat is geen verspilling. Je kunt het energieverbruik van ventileren wel beperken door de warmte uit de ventilatielucht terug te winnen en de hoeveelheid verse lucht automatisch te regelen. Geen enkel isolatiemateriaal neemt die taak van je over.